Anlaşmalı Boşanma Protokolü: Boşanmanın Yol Haritası

Anlaşmalı boşanma, evlilik birliğini medeni bir şekilde ve hızla sonlandırmanın en etkili yoludur. Bu sürecin kalbi ve hukuki temeli ise "anlaşmalı boşanma protokolü"dür. Tarafların özgür iradeleriyle hazırlayıp imzaladığı bu belge, boşanmanın tüm sonuçları üzerinde uzlaştıklarını gösteren bir sözleşme niteliğindedir ve mahkeme kararının ayrılmaz bir parçası haline gelir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Hukuki Niteliği

Anlaşmalı boşanma protokolü, esasen taraflar arasında imzalanan özel bir hukuk sözleşmesidir. Ancak bu sözleşmenin geçerlilik kazanması, Aile Mahkemesi hâkiminin onayına bağlıdır. Hâkim, duruşmada tarafları bizzat dinleyerek protokolü özgür iradeleriyle imzaladıklarına kanaat getirmeli ve protokol içeriğinin kanuna, kamu düzenine ve ahlaka aykırı olmadığına karar vermelidir. Hâkimin onayıyla birlikte protokol, tıpkı bir mahkeme kararı gibi icra edilebilir bir belgeye dönüşür.

Protokolde Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar

Türk Medeni Kanunu, anlaşmalı boşanma kararının verilebilmesi için tarafların belirli konularda mutlaka anlaşmış olmasını şart koşar. Bu konular protokolün "zorunlu unsurları" olarak kabul edilir ve eksiklikleri halinde hâkim boşanma kararı vermez. Bu unsurlar şunlardır:

• Boşanmanın Mali Sonuçları:
  • Maddi ve Manevi Tazminat: Tarafların birbirlerinden maddi veya manevi tazminat talep edip etmedikleri, talep ediyorlarsa miktarı açıkça belirtilmelidir. Talep etmiyorlarsa, "birbirlerinden maddi ve manevi tazminat talepleri yoktur" şeklinde yazılmalıdır.
  • Yoksulluk Nafakası: Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olan eş lehine nafaka ödenip ödenmeyeceği, ödenecekse miktarı ve artış oranı belirtilmelidir. Taraflar yoksulluk nafakası talep etmiyorlarsa bu durum da protokolde açıkça yer almalıdır.
• Müşterek Çocukların Durumu:
  • Velayet: Reşit olmayan ortak çocukların velayetinin hangi eşte kalacağı net bir şekilde kararlaştırılmalıdır.
  • Kişisel İlişki Tesisi: Velayeti almayan eşin, çocuklarla ne zaman ve ne şekilde görüşeceği (hafta sonları, sömestr tatili, yaz tatili, bayramlar vb.) şüpheye yer bırakmayacak şekilde detaylı olarak düzenlenmelidir.

Protokolde Yer Alabilecek Diğer (İhtiyari) Unsurlar

Zorunlu unsurlara ek olarak, taraflar gelecekte yeni bir dava konusu yaratmamak adına boşanmaya ilişkin diğer tüm konularda da anlaşarak bunları protokole ekleyebilirler. Bu, şiddetle tavsiye edilen bir yaklaşımdır:

• İştirak Nafakası: Velayeti almayan eşin, çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderlerine katılımı için ödeyeceği nafaka miktarı ve yıllık artış oranı. (Bu konu zorunlu olmasa da hâkim tarafından kamu düzeni gereği re'sen düzenlenebilir).
• Mal Rejiminin Tasfiyesi: Evlilik birliği içinde edinilen malların (ev, araba, banka hesapları vb.) nasıl paylaşılacağı.
• Ziynet Eşyaları: Düğünde takılan takıların kime ait olacağı.
• Aile Konutunun Durumu: Mülkiyeti veya kiracılığı taraflardan birine ait olan aile konutunda boşanmadan sonra kimin oturmaya devam edeceği.
• Vekalet Ücreti ve Yargılama Giderleri: Dava masraflarının ve avukatlık ücretlerinin kim tarafından karşılanacağı.

Anlaşmalı boşanma protokolü, teknik ve hukuki detaylar içeren, gelecekteki haklarınızı doğrudan etkileyen kritik bir belgedir. Bu nedenle, hazırlanması sürecinde bir aile hukuku avukatından profesyonel destek almak, hak kaybı yaşanmaması ve sürecin sorunsuz ilerlemesi için büyük önem taşır.